تکوین نظام هستی بر پایه حکمت خداوند کاملا هدفمند مبتنی بر قوانین مسیر خود را طی میکند؛ از این قوانین به سنت تعبیر میشود. سنتهای الهی در شکلهای گوناگونی همچون سنت هدایت و گمراهی، سنت آزمایش و ابتلا، سنت ترف و مترفین خودنمایی میکنند؛ یکی از سنتهای مطرح در قرآن کریم سنت امداد است. عامترین معنای این سنت «کاربرد تواناییهای انسانی برای نیل به یک هدف» است که با «امداد الهی برای تحقق آن» رابطهای مستقیم دارد. در این مرحله متعلَّق امداد، انسان ـ بدون قید کفر و ایمان ـ است؛ البته امداد الهی در همین سطح نمانده و شکلهای ویژهتری که دربرگیرنده مجاهدان شود هم به خود میگیرد. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که چگونه میتوان به خوانشی درست از سنت امداد در جهاد از منظر قرآن دست یافت؟ پاسخ به این پرسش با روش کتابخانهای و بهرهمندی از دو عنصر توصیف و تحلیل به بازکاوی این سنت در قرآن پرداخته شده است. نتیجه پژوهش نشان میدهد سنت امداد در جهاد، افزون بر پیروی از علل معنوی، از پارهای علل طبیعی نیز تبعیت میکند؛ البته این سنت، تاریخمند نبوده بنابراین با بسترسازی و فراهم کردن موقعیت مشابه میتوان از آن بهره جُست.
