1
استاد گروه سیاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی قم ایران
2
استادیار گروه معارف و علوم انسانی دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران.
3
استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم پزشکی البرز ، ایران
10.22034/ids.2025.213979
چکیده
امروزه تغییر و تحولاتِ مختلف در عرصه موضوعشناسیِ مسائل دفاعی- امنیتی، نوپدیدی برخی از مسائلِ امنیتی در گذر زمان، و تأسیس نظام جمهوری اسلامی، حکم به ضرورت لزوم شناختِ هر چه بیشترِ مسئلهشناسی فقه دفاعی امنیتی میکند. با توجه به اصول مختلف قانون اساسی همچون اصل چهارم، اصل 71، اصل 93 و غیره که حاکی از محوریت اسلام و فقاهت، در قوانین اساسی و جزئی جمهوری اسلامی ایران است و از سوی دیگر، مباحث دفاعی امنیتی در زمره اساسیترین مسائل نظام سیاسی به شمار میرود؛ لذا شناخت دیدگاه فقه شیعه در خصوص فقه امنیت و اساسیترین مسائل آن ضروری است. بدیهی است این امر هم به شناخت مسائل متناسب با فقه شیعی کمک کرده و هم به تولید راهکارهای شرعی (در عرصه امنیتی) برای اداره جامعه میانجامد. بر این اساس با عنایت به تأثیرگذاری مصلحتسنجی در فعالیّتهای امنیتی، مقاله حاضر با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی درصدد است ضمن طرح جایگاه مصلحت و مصلحتگرایی در فقه امنیت، به این مسئله بپردازد که فقیهِ فقه امنیت برای استنباط فقه امنیت؛ تا چه حد باید مصلحت را رعایت کند و حد و حدود رعایت این مصالح بر اساس فقه امنیت چیست. به اعتقاد مولف، در مصلحت سنجی و اولویت دهی به مصالح، هدف و وسیله باید مستند به ادله شرعی باشد و صرفا هدف موجه استفاده از تمامی ابزار نمی باشد. ضمن آنکه، فقیه فقه امنیت با در نظر گرفتن مصالح شش گانه بر اساس معیارهای موجود فقهی، حد و حدود رفتار امنیتی را تعیین می کند.