پژوهش‌های دفاعی امنیتی اسلام

پژوهش‌های دفاعی امنیتی اسلام

ایمان و ایمنی: بررسی تطبیقی گفتمان امنیت ایمان‌محور و منفعت‌محور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
چکیده
پرسش از نسبتِ ایمان و امنیت در گفتمان اسلامی، سؤالی مهم ارزیابی می‌شود. در این باره دیدگاه‌های متفاوتی مطرح شده که آن‌ها به دو دسته «عرفی‌گرا» و «شریعتمدار» تقسیم می‎شوند. درحالی‌که «عرفی‌انگاران» از تفکیک بین نظریه امنیت و اسلام سخن می‌گویند؛ شریعتمداران از ضرورت فهم دینی امنیت و ارائه نظریه‌های اسلامی دفاع می‌کنند. اگرچه عرفی‎انگاری در گفتمان انقلاب اسلامی نقد شده و امروزه از محوریت رویکرد شریعتمدار در مطالعات امنیتی سخن می‌رود، باید توجه داشت دیدگاه‌های شریعتمدار یکسان نبوده و شاهد عرضه رویکردهای متفاوتی در تبیین نسبت بین ایمان و امنیت هستیم. محقق در نوشتار حاضر بر آن است تا امنیت را در پرتو نظریه «حضور فراگیر و گسترده ایمان به خداوند متعال» فهم و تبیین کند. مطابق این نظریه، اسلام بیانگر گفتمان تازه‌ای در حوزه امنیت ارزیابی می‌شود که در مقابل گفتمان جاهلی قرار دارد و توحید به مثابه محور اصلی امنیت مطرح است. بر این اساس در برابرِ تلقی جاهلی از امنیت که قائل به بنای امنیت و فهم آن مبتنی بر تکثرگرایی و شرک، عینیت‌باوری، تداول، منفعت‌طلبی، حمیّت و جهل است؛اسلام نظریه جدیدی را تأسیس می‌کند که در آن امنیت بر بنیاد توحید، ولایت، سعادت، تعهد و هدایت قرار دارد.
کلیدواژه‌ها